Opzet Jubileumconferentie 12 juni 2021

Opzet Jubileumconferentie 12 juni 2021

Wijkgenoten, belangstellenden, 

Zoals ondermeer op de ALV gedeeld, onderdeel van ons 21-jarig jubileum in juni is het plan voor een conferentie over duurzaam wonen en leven.
Als bestuur hebben we Felix van de Laar bereid gevonden om deze conferentie organiseren.
Met hem hebben we als eerste doel en opzet van de conferentie uitgewerkt. De werktitel is 'Het kontje van Culemborg'.
De opzet delen we graag met jullie, zie onder. 

En we hebben 3 vragen:
1. Heb je nog aanvullingen, ideeën, opmerkingen en/of suggesties?
2. Zou je mee willen denken en organiseren in de werkgroep jubileumconferentie?
3. Mogen we je benaderen voor hand- en spandiensten vooraf of tijdens de conferentie? 
    Kan ook heel plaktisch zijn, bv. we zouden graag een mooi logo of beeldmerk voor de conferentie willen.

Namens de BEL, 

Alexander van Setten en Felix van de Laar.
info@eva-lanxmeer.nl

==========================================================================

Het Kontje van Culemborg

 

Eenentwintig jaar EVA Lanxmeer, wat betekent dat?

De pioniers van EVA Lanxmeer wilden laten zien dat (en hoe) het mogelijk is om een ecologische wijk tot stand te brengen. Eenentwintig jaar na de oplevering van de eerste woning, staan er nu op een oppervlakte van 30 ha, 320 huur- en koopwoningen (appartementen en zelfstandige woningen), een school, een zwembad, kantoren annex vergaderfaciliteit, een bedrijfsverzamelgebouw, een woon/zorginstelling, een biologische zorgboerderij, en wonen (en werken) er meer dan 1000 mensen.

 

EVA Lanxmeer als het prototype van een ecologische wijk

De woningen zijn in deelprojecten gebouwd, met duurzame materialen, goed geïsoleerd (passieve energiewinst), met veel gebruik van zonne-energie voor warmwater en elektriciteit; ze zijn aangesloten op een gemeenschappelijk lagetemperatuur-warmtenet; afvalwater gaat deels naar helofytenfilters; hemelwater loopt naar wadi’s en vijvers. In deelprojecten is geëxperimenteerd met klimaatvriendelijke indelingen, bijzondere bouwmaterialen. De bodem was archeologisch en historisch in kaart gebracht; de natuurlijke karakteristieken zijn meegenomen in het ontwerp van de wijk. Het waterwingebied beperkte de mogelijkheden – en gaf een boomgaard en een monumentale watertoren als landmark cadeau.

Het groen is “integraal”: individuele en gemeenschappelijke tuinen en het gemeentelijk groen lopen geleidelijk in elkaar over; de gemeente heeft de zorg voor het gemeentelijk groen aan de buurt (Terra Bella) overgedragen. Daken zijn met sedum bedekt, er zijn enkele “onderlandwoningen”. De biodiversiteit van vegetatie, flora en fauna is groter dan in een gemiddelde VINEX-wijk.

De wijk is verkeersluw, spelende kinderen hebben de vrijheid. De meeste auto’s staan op grote parkeerplaatsen aan de randen van de woonbebouwing. Eentje is het Laadplein – de naam zegt het al, waar elektrische auto’s worden opgeladen met de 784 zonnepanelen boven het plein.

De wijkbewoners kennen elkaar en ze doen dingen samen. Er zijn jaarlijks gezamenlijke activiteiten, zoals groenonderhoud, en de pluk van appels en peren in de boomgaard. Ze hebben gezamenlijke zeggenschap over het gebied, en voelen er een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor. Hun vereniging bevordert, als schakel in de verkoop van woningen, de instroom van mensen die echt voor de wijk kiezen.
Voor hun verse groenten kunnen de wijkbewoners terecht bij de aangrenzende biologische stadsboerderij Caetshage.

 

De trefwoorden van EVA Lanxmeer zijn duurzaamheid, ecologie, biodiversiteit (fauna, flora), sociale cohesie, aanpak met permacultuur – maar de wijk heeft nog een ander belangrijk aspect: haar omvang, de schaal. EVA Lanxmeer is één van de grootste, zo niet de grootste ecologische wijk van Nederland. Veel ecologische wooninitiatieven zijn fijn, maar klein. Als EVA Lanxmeer elders kan worden herhaald, bereiken we grotere aantallen.

 

Perspectief

De medaille van ecologisch en duurzaam bouwen en wonen heeft twee kanten. De ene kant is: waarom doe je het als bewoner, welke voordelen geniet je, hoe veel investeer je erin? De andere kant is: hoeveel betekenis hebben ecologische wijken voor de samenleving, voor het milieu, het klimaat?

De kant van de individuele bewoners is evident. Iedere Lanxmeerbewoner kan vertellen waarom het hier zo goed toeven is en waarom het wonen in een ecologische buurt je een goed gevoel geeft. (Corona 2020: vakantie in eigen wijk, we hoeven niet ver weg!) Maar ze vormen ook een collectief, of beter nog: een kluwen van collectieven. In wisselende samenstellingen nemen bewoners, al naar gelang hun beschikbare tijd, hun interesse en kunde, de zorg op zich voor de thema’s van duurzaamheid en ecologie, het organiseren van activiteiten, de communicatie, het bestuur. Duizend bewoners vormen een stevig draagvlak onder het instandhouden en mogelijk nog verbeteren van de ecologische kwaliteit van de wijk.

Als project nadert EVA Lanxmeer zijn einde. De wijk breidt nog maar een beetje uit, bv. binnenkort met 13 permanente tiny houses. Voor het grootste deel is EVA Lanxmeer nu “vastgoed”. De wijk is gecreëerd met inzichten van toen, met intenties van toen, met de instemmingen en de inzet van allerlei partijen van toen, de initiatieffase dateert al van ruim vijfentwintig jaar geleden. Het concept, hoe je een hechte gemeenschap bouwt door het ontwerp van de wijk én aandacht voor het met elkaar opbouwen hiervan, heeft zich de afgelopen 20 jaar bewezen.

Wat kunnen anderen hier nu mee, op andere plekken, voor nieuwe generaties?

 

Nationale doelen

Er zijn al heel wat (internationale) klimaatconferenties geweest. Het milieu staat bij veel mensen in en buiten de politiek al heel lang hoog op de agenda. En toch concurreren klimaat en milieu met allerlei andere politieke agendapunten (economie, werkgelegenheid, mobiliteit), en vallen er beslissingen die de belangen van klimaat en milieu schaden, of te weinig helpen.

Bij elke keer dat er een nieuwe woonwijk op een traditionele manier wordt gebouwd en aangelegd, mist onze samenleving opnieuw kansen om duurzame doelstellingen dichterbij te brengen. Het is voor opdrachtgevers, projectontwikkelaars en bouwondernemingen nog steeds te gemakkelijk om rechttoe rechtaan huizenblokken, flats en straten te ontwerpen, niet-recyclebare bouwmaterialen te gebruiken en om weinig rekening te houden met klimaat en milieu, te weinig zonne-energie of andere alternatieve warmtebronnen te gebruiken, water te verspillen, etc. In een ‘normale’ nieuwbouwwijk is het voor bewoners moeilijk om het enthousiasme van de start om te zetten in een hechte gemeenschap. Terwijl de populariteit van wijken waar dat vroeger of later wél lukt laat zien hoe belangrijk veel mensen dit vinden.

Nederland heeft zichzelf een enorme bouwopgave gesteld: er moet tot 2030 het gigantische aantal van 845.000 nieuwbouwwoningen bij komen, 85.000 woningen (= bijna driehonderd keer EVA Lanxmeer!) per jaar. Hoe meer daarvan duurzaam worden gebouwd, des te beter kan ons land voldoen aan de klimaat- en milieudoelstellingen. En hoe meer daarvan worden gebouwd in ecologische wijken, met duurzame infrastructuren, hoe meer het klimaat én de bewoners er baat bij hebben. Het nieuwe ecologische, duurzame bouwen moet een deuk in een pakje boter kunnen slaan. Wat kunnen, wat moeten we doen? Zijn ecologische wijken misschien een noodzakelijke voorwaarde om duurzaam en circulair te bouwen?

 

De conferentie

Aanleiding tot de conferentie: 21 jaar EVA Lanxmeer

Doel van de conferentie:

  • duurzaam bouwen en de aanleg van ecologische woonwijken een oppepper geven

Doelgroepen van de conferentie: iedereen die verantwoordelijk is voor de manier waarop er de komende 21 jaar gebouwd gaat worden, oftewel (allen m/v/o):

  • politici (burgemeesters en wethouders, provinciebestuurders, ministers, volksvertegenwoordigers, politieke partijen);
  • beleidsvoorbereiders en toepassers (ambtenaren op alle niveaus, beleidsmedewerkers bij nutsbedrijven, cq. water, warmte/energie, vast afval, afvalwater, en bij waterschappen);
  • wetenschappers, onderzoekers, docenten aan universiteiten en hogescholen;
  • adviseurs in de planologie, de stedebouw, de architectuur, de kennis van constructies en installaties, groenaanleg;
  • directieleden en stafmedewerkers van uitvoerende partijen, dus bij grote architectenbureaus, constructeurs, installatiebedrijven, hoveniersbedrijven;
  • directieleden en stafmedewerkers van toeleveranciers, met name bouwmaterialen;
  • uitvinders en andere creatievelingen;
  • directieleden en stafmedewerkers van projectontwikkelaars, woningcorporaties en grote commerciële vastgoedbedrijven (institutionele beleggers);
  • directieleden en stafmedewerkers van financiële instellingen, met name banken met groene bedoelingen;
  • leden van bewonersorganisaties, groene en duurzame actiegroepen.

Middel van de conferentie:

  • zij allen moeten door de conferentie, zie de titel, een “kontje” krijgen om over hun muurtjes heen te klauteren en nieuwe mogelijkheden te zien. Opmerking: de informatiemarkt vult de conferentie inhoudelijk aan, met aandacht voor details, voor voorbeelden, contacten, etc.

Elementen van de conferentie: 

  • de urgentie. Iemand in een hoge, liefst verantwoordelijke, positie (minister, eurocommissaris) geeft een helicopterview over Nederland, de bouwopgave, de klimaat- en milieudoelstellingen, en gaat daarbij in op de uitdagingen, de kansen, de noodzaak en de mogelijkheden om nu zo duurzaam en ecologisch mogelijk te bouwen en op de schade (lange termijn) als we dat niet doen, of te weinig;
  • de aantrekkelijkheid. Iemand die daar veel van weet (een wetenschapper die het heeft onderzocht?!) schetst in grote lijnen de kwaliteitsverschillen tussen traditionele en ecologische wijken. Het zou mooi zijn als deze spreker de verschillen ook kan kwantificeren (in termen van energiebalans, water, biodiversiteit, sociale samenhang, eventueel mobiliteit, luchtkwaliteit, voedselvoorziening).
  • laaghangend fruit. Iemand presenteert een lijst van alle veranderingen, ingrepen en maatregelen die het meest voor de hand liggen, en die men met de geringste inspanningen en kosten, dus het gemakkelijkst, kan nemen;
  • grootste opbrengst. Iemand schetst de maatregelen die wellicht (veel) duurder zijn maar die de klimaat- en milieudoelstellingen een stuk dichterbij halen;
  • tussen droom en daad. Inzichten en kennis en ervaring, allemaal mooi, maar gaan we het doen, of gaan de druk van de tijd, de ingewikkelde procedures en het gemak van de traditie dicteren dat we het toch maar niet gaan doen? Iemand gaat in op de processen die tot het creëren van ecologische nieuwbouwwijken leiden en de rollen die allerlei partijen daarin spelen, de voorwaarden die vervuld moeten worden, de vliegwielen waar iemand aan moet draaien, de coalities die partijen moeten sluiten. Hier eventueel ook: vinklijsten, valkuilen, het leergeld dat al door EVA Lanxmeer en andere experimenten is betaald en waar bijv. Thermo Bello, Terra Bella, TOPLA, kavelpaspoort, uit voort zijn gekomen.

Sfeer van de conferentie:

  • vrolijk (we hebben al wat bereikt)
  • enthousiasmerend (kansen, mogelijkheden)
  • jong (lef, vindingrijk, wil, drift)
  • verrassend (nieuwe invalshoeken, eye-openers)
  • verbindend (netwerken)

Hoe. De sprekers moeten de toehoorders op het randje van hun stoel krijgen; de sprekers mogen plaatjes laten zien maar dan wel áchter hun rug en de plaatjes moeten iets aan hun verhaal toevoegen en niet het verhaal zelf nog een keertje in tekst weergeven; sprekers mogen ook als duo’s optreden als ze dat leuk vinden en goed kunnen; liefst zijn ze divers van achtergrond, kleur, eventueel van taal, (buur)land, maar zeker: jong (van geest, van geboorte), en achteraf bij de koffie aanspreekbaar. (Behalve de minister of de eurocommissaris als die komt, want die heeft natuurlijk geen tijd.)

Het mooiste zou zijn als we over 21 jaar terugkijkend kunnen zeggen dat er hier in juni 2021 weer (meer) beweging in het duurzame bouwen en wonen-verhaal is gekomen. Dat het kontje van Culemborg heeft gewerkt.

 

Inschrijven op de nieuwsservice